Απόρριψη Αγωγής για Ελαττωματικό Πράγμα: Αοριστία Ενδοσυμβατικής Ευθύνης και Μη Νομιμότητα Αδικοπρακτικής Ευθύνης Νομικού Προσώπου.Απόρριψη Αγωγής για Ελαττωματικό Πράγμα: Αοριστία Ενδοσυμβατικής Ευθύνης και Μη Νομιμότητα Αδικοπρακτικής Ευθύνης Νομικού Προσώπου.

Αστικός Κώδικας (ΑΚ): Άρθρα 534, 535Α, 539, 542, 547, 914, 932. 

Το Μ Πρ Πρέβεζας δίκασε υπόθεση αγωγής εναντίον εντολέα μας, με την οποία, η ενάγουσα εταιρία ζητούσε την κήρυξη υπαναχώρησης από σύμβαση πώλησης και τοποθέτησης ασφαλτομίγματος, την επιστροφή προκαταβολής ύψους 10.000,00 ευρώ, την καταβολή αποζημίωσης 82.336,00 ευρώ λόγω ενδοσυμβατικής ευθύνης (για ζημίες όπως κόστος αντικατάστασης, διαφυγόντα κέρδη και διακοπή εργασιών) και χρηματική ικανοποίηση 10.000,00 ευρώ λόγω ηθικής βλάβης, θεμελιωμένης σε αδικοπρακτική ευθύνη. Η ενάγουσα ισχυριζόταν ότι η συμφωνηθείσα ασφαλτόστρωση, η οποία πραγματοποιήθηκε υπό συνθήκες καταρρακτώδους βροχής, εμφάνισε ρωγμές, σκασίματα και αυλακώσεις εντός λιγότερο του ενός μηνός, καθιστώντας την ελαττωματική.

Το Δικαστήριο, αφού ανέλυσε τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα σχετικά με την ευθύνη του πωλητή για έλλειψη ανταπόκρισης (άρθρα 534, 535Α, 539 ΑΚ) και τα δικαιώματα του αγοραστή (άρθρο 542 ΑΚ), καθώς και την αξίωση αποζημίωσης (άρθρο 547 ΑΚ) και την αδικοπρακτική ευθύνη (άρθρα 914, 932 ΑΚ), απέρριψε την αγωγή στο σύνολό της.

1. Ευθύνη του Πωλητή για Έλλειψη Ανταπόκρισης του Πράγματος στη Σύμβαση (ΑΚ 534, 535Α, 539, 542, 547) Το πρώτο και κύριο νομικό ζήτημα που ανακύπτει αφορά την ευθύνη του πωλητή, εν προκειμένω της εναγομένης εταιρείας, για την έλλειψη ανταπόκρισης του πωληθέντος και τοποθετηθέντος ασφαλτομίγματος στη σύμβαση. Οι διατάξεις των άρθρων 534, 535Α και 539 του Αστικού Κώδικα καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένα πράγμα θεωρείται ότι δεν ανταποκρίνεται στη σύμβαση, είτε λόγω έλλειψης συμφωνηθεισών ιδιοτήτων είτε λόγω μη καταλληλότητας για τη συνήθη ή τη συμφωνηθείσα χρήση. Το άρθρο 542 ΑΚ απαριθμεί τα δικαιώματα του αγοραστή σε περίπτωση έλλειψης ανταπόκρισης, τα οποία περιλαμβάνουν, κατά ιεραρχική σειρά, την απαίτηση διόρθωσης ή αντικατάστασης του πράγματος. Η αξίωση αποζημίωσης, κατά το άρθρο 547 ΑΚ, αποτελεί ένα από τα δικαιώματα του αγοραστή. Στην κρινόμενη υπόθεση, το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα αποζημίωσης λόγω ενδοσυμβατικής ευθύνης ως απαράδεκτο λόγω αοριστίας. Αυτό υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για τον ενάγοντα να προσδιορίζει με απόλυτη σαφήνεια και πληρότητα τις συμφωνηθείσες προδιαγραφές του πράγματος και να εξειδικεύει την παράνομη (αμελή) ενέργεια ή παράλειψη του πωλητή που οδήγησε στην έλλειψη ανταπόκρισης. Η γενική επίκληση ελαττωμάτων δεν επαρκεί για τη θεμελίωση της αγωγής.
2. Διάκριση Ενδοσυμβατικής και Αδικοπρακτικής Ευθύνης (ΑΚ 914, 932) Ένα κεντρικό νομικό ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η διάκριση μεταξύ ενδοσυμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης, καθώς και οι προϋποθέσεις για τη σωρευτική τους εφαρμογή. Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας τα άρθρα 914 και 932 του Αστικού Κώδικα, επισημαίνει ότι η απλή αθέτηση συμβατικής υποχρέωσης δεν συνιστά αυτοτελώς αδικοπραξία. Για να στοιχειοθετηθεί αδικοπρακτική ευθύνη παράλληλα με την ενδοσυμβατική, απαιτείται η επίκληση και απόδειξη πρόσθετων πραγματικών περιστατικών, πέραν της συμβατικής παράβασης, τα οποία να συνιστούν ανεξάρτητη και αυτοτελή αδικοπραξία. Στην υπόθεση, τα επικαλούμενα από την ενάγουσα περιστατικά, ήτοι η ελαττωματική ασφαλτόστρωση και οι συνέπειές της, κρίθηκαν ότι ενέπιπταν αποκλειστικά στο πεδίο της συμβατικής σχέσης και της ενδοσυμβατικής ευθύνης. Ελλείψει συγκεκριμένων και ανεξάρτητων αδικοπρακτικών ενεργειών ή παραλείψεων της εναγομένης, το αίτημα για αποζημίωση λόγω αδικοπραξίας κρίθηκε μη νόμιμο.
3. Προϋποθέσεις Χρηματικής Ικανοποίησης Λόγω Ηθικής Βλάβης Νομικού Προσώπου (ΑΚ 932) Η απόφαση εξετάζει επίσης τις ειδικότερες προϋποθέσεις για τη θεμελίωση αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης όταν ο παθών είναι νομικό πρόσωπο. Σύμφωνα με το άρθρο 932 ΑΚ, για τα νομικά πρόσωπα, η ηθική βλάβη δεν μπορεί να είναι ψυχική οδύνη, αλλά πρέπει να έχει συγκεκριμένη, υλική υπόσταση, όπως η προσβολή της εμπορικής φήμης, της πίστης, της επαγγελματικής υπόληψης ή της περιουσιακής κατάστασης. Στην κρινόμενη περίπτωση, το αίτημα της ενάγουσας εταιρείας για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κρίθηκε αόριστο. Αυτό οφείλεται στο ότι η ενάγουσα δεν προσδιόρισε με επαρκή σαφήνεια και εξειδίκευση τα συγκεκριμένα στοιχεία της υλικής προσβολής που υπέστη η επιχειρηματική της φήμη και περιουσιακή της κατάσταση. Η απλή επίκληση “προσβολής εμπορικής φήμης και πίστης” χωρίς συγκεκριμενοποίηση των επιπτώσεων και του τρόπου εκδήλωσής τους δεν επαρκεί για τη νομική θεμελίωση του αιτήματος.
4. Αοριστία Αγωγής ως Δικονομικό Ζήτημα Η απόφαση αναδεικνύει με έμφαση τη σημασία της αοριστίας της αγωγής ως δικονομικού λόγου απόρριψης. Η αοριστία δεν αφορά την ουσιαστική βασιμότητα των ισχυρισμών, αλλά την πληρότητα και σαφήνεια της περιγραφής των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν το δικαίωμα και το αίτημα της αγωγής. Η έλλειψη συγκεκριμένων προδιαγραφών του ασφαλτομίγματος και η μη εξειδίκευση της αμελούς ενέργειας της εναγομένης, καθώς και η μη συγκεκριμενοποίηση της υλικής προσβολής για την ηθική βλάβη, οδήγησαν στην απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης ή μη νόμιμης. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για σχολαστική προετοιμασία του δικογράφου της αγωγής, ώστε να περιλαμβάνει όλα τα αναγκαία στοιχεία για την ταυτότητα του δικαιώματος.

Με την τροποποίηση του Αστικού Κώδικα από τον Νόμο 4967/2022, και ειδικότερα με την αναδιαμόρφωση των διατάξεων περί ευθύνης του πωλητή για έλλειψη ανταπόκρισης του πράγματος στη σύμβαση (πλέον άρθρο 542 ΑΚ), επήλθε μια ουσιαστική αλλαγή στην ιεράρχηση των δικαιωμάτων του αγοραστή, καταργώντας την προηγούμενη δυνατότητα επιλογής “κατ’ επιλογήν” (άρθρο 540 ΑΚ του προϊσχύσαντος δικαίου).

Παλαιό Νομικό Καθεστώς (πριν τον Ν. 4967/2022): Υπό το προηγούμενο καθεστώς, ο αγοραστής, σε περίπτωση πραγματικού ελαττώματος ή έλλειψης συνομολογημένης ιδιότητας, είχε το δικαίωμα να επιλέξει “κατ’ επιλογήν” (άρθρο 540 ΑΚ) μεταξύ τεσσάρων διακριτών δικαιωμάτων:

1. Να ζητήσει τη διόρθωση ή την αντικατάσταση του πράγματος.
2. Να ζητήσει τη μείωση του τιμήματος.
3. Να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση. Αυτό σήμαινε ότι ο αγοραστής μπορούσε, εφόσον συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις, να επιλέξει άμεσα, για παράδειγμα, την υπαναχώρηση από τη σύμβαση, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να δώσει προηγουμένως την ευκαιρία στον πωλητή να διορθώσει ή να αντικαταστήσει το ελαττωματικό πράγμα.

Νέο Νομικό Καθεστώς (με τον Ν. 4967/2022 - άρθρο 542 ΑΚ): Ο Νόμος 4967/2022, ο οποίος ενσωμάτωσε στο ελληνικό δίκαιο την Οδηγία (ΕΕ) 2019/771 για τις συμβάσεις πώλησης αγαθών, εισήγαγε μια αυστηρή ιεράρχηση των δικαιωμάτων του αγοραστή. Πλέον, ο αγοραστής έχει πρωτίστως το δικαίωμα να απαιτήσει τη διόρθωση ή την αντικατάσταση του πράγματος. Τα δικαιώματα της μείωσης του τιμήματος ή της υπαναχώρησης από τη σύμβαση μπορούν να ασκηθούν μόνο εάν συντρέξει μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

• Η διόρθωση ή η αντικατάσταση είναι αδύνατη.
• Η διόρθωση ή η αντικατάσταση είναι δυσανάλογη.
• Ο πωλητής αρνηθεί να προβεί σε διόρθωση ή αντικατάσταση.
• Ο πωλητής δεν προβεί σε διόρθωση ή αντικατάσταση εντός εύλογου χρόνου.
• Η διόρθωση ή η αντικατάσταση προκαλεί σημαντική ενόχληση στον αγοραστή.

Ουσιαστική Αλλαγή και οι Συνέπειές της: Η κατάργηση του “κατ’ επιλογήν” και η θέσπιση της ιεράρχησης των δικαιωμάτων συνιστά μια θεμελιώδη αλλαγή με τις ακόλουθες ουσιαστικές συνέπειες:

• Προστασία του Πωλητή: Το νέο καθεστώς παρέχει στον πωλητή μια “δεύτερη ευκαιρία” να εκπληρώσει ορθά τη συμβατική του υποχρέωση. Δεν μπορεί πλέον ο αγοραστής να υπαναχωρήσει άμεσα από τη σύμβαση ή να ζητήσει μείωση του τιμήματος, αλλά οφείλει να δώσει στον πωλητή τη δυνατότητα να διορθώσει το ελάττωμα ή να αντικαταστήσει το πράγμα.
• Ενίσχυση της Σταθερότητας των Συμβάσεων: Η ιεράρχηση αποσκοπεί στη διατήρηση της σύμβασης, εφόσον είναι εφικτή η αποκατάσταση της ορθής εκτέλεσης αυτής, αποφεύγοντας την άμεση διάλυσή της.
• Δικονομικές Επιπτώσεις: Για τον αγοραστή, αυτό σημαίνει ότι η αγωγή του πρέπει να θεμελιώνεται με βάση τη νέα ιεράρχηση. Εάν ζητά υπαναχώρηση ή μείωση τιμήματος, πρέπει να επικαλεστεί και να αποδείξει ότι προηγουμένως έδωσε την ευκαιρία στον πωλητή να διορθώσει ή να αντικαταστήσει το πράγμα, ή ότι συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις που επιτρέπουν την άμεση άσκηση των δευτερευόντων δικαιωμάτων.

Εν προκειμένω, η απόφαση, αν και απορρίπτει την αγωγή για αοριστία και μη νομιμότητα, αναφέρεται ρητά στην ανάλυση των διατάξεων του ΑΚ όπως αυτές διαμορφώθηκαν από τον ν. 4967/2022 και τονίζει την ιεράρχηση των δικαιωμάτων του αγοραστή (προτεραιότητα στη διόρθωση/αντικατάσταση). Αυτό υποδηλώνει ότι το Δικαστήριο εφάρμοσε το νέο νομικό πλαίσιο, το οποίο απαιτεί από τον αγοραστή να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη σειρά άσκησης των δικαιωμάτων του.

Κατόπιν των ανωτέρω, η αγωγή απορρίφθηκε στο σύνολό της και η ενάγουσα καταδικάστηκε στην καταβολή δικαστικών εξόδων ύψους 2.000,00 ευρώ στην εναγομένη.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΜΑΣ Αρ 5857 

Σημείωση: Τα ονόματα των διαδίκων και συγκεκριμένες λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ταυτοποίηση έχουν αφαιρεθεί, σύμφωνα με τις αρχές προστασίας προσωπικών δεδομένων και την πάγια πρακτική του γραφείου μας για δημοσιεύσεις.