Αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό με το Ν.5193/2025

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αποτελεί μία ολιστική και βιώσιμη λύση για φυσικά και νομικά πρόσωπα με οφειλές άνω των 10.000 ευρώ προς το Δημόσιο, Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, Τράπεζες και Servicers καθώς και για οφειλές υπέρ τρίτων που εισπράττονται από τη φορολογική διοίκηση.

Ο νόμος 5193/2025 εισάγει σημαντικές αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης των οφειλετών και την αποτελεσματικότερη διαχείριση ιδιωτικών χρεών. Κεντρικό στοιχείο του νόμου είναι η διεύρυνση του τεκμηρίου συναίνεσης των πιστωτών, το οποίο επεκτείνεται πλέον και σε οφειλέτες που πληρούν έως και το διπλάσιο των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων των ευάλωτων, εφόσον οι οφειλές τους προς χρηματοδοτικούς φορείς δεν υπερβαίνουν τις 300.000 ευρώ. Παράλληλα, απλοποιείται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, καθιστώντας τη διαδικασία πιο εύχρηστη και λιγότερο γραφειοκρατική. Ο νέος νόμος επεκτείνει επίσης τον κύκλο των δυνητικών δικαιούχων, περιλαμβάνοντας μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που προηγουμένως εξαιρούνταν. Επικαιροποιούνται τα όρια οφειλών, με προσαρμογές τόσο για φυσικά πρόσωπα όσο και για επιχειρήσεις, ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή στο σύστημα. Επιπλέον, δίνεται δεύτερη ευκαιρία σε όσους είχαν απορριφθεί κατά τους τελευταίους 12 μήνες, με δυνατότητα επανυποβολής εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Σημαντική αλλαγή είναι και η κατάργηση της 60ήμερης προθεσμίας από την κατάσχεση για ένταξη στην πλατφόρμα, καθώς πλέον επιτρέπεται η αίτηση έως και 20 ημέρες πριν τον πλειστηριασμό. Τέλος, ο νόμος ενισχύει τη διαφάνεια και παρέχει μεγαλύτερη προστασία στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενισχύοντας τα μέτρα πρόληψης απέναντι σε καταχρηστικές πρακτικές και προστατεύοντας την πρώτη κατοικία. Συνολικά, το νέο θεσμικό πλαίσιο ενισχύει τον κοινωνικό ρόλο του μηχανισμού και βελτιώνει τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων.

Νέα όρια εισοδήματος, περιουσίας και καταθέσεων

Σύνθεση Νοικοκυριού	Νέα Όρια Εισοδήματος	Νέα Όρια Περιουσίας	Νέα Όρια Καταθέσεων
Μονοπρόσωπο νοικοκυριό	14.000 €	240.000 €	14.000 €
Νοικοκυριό αποτελούμενο από 2 μέλη	21.000 €	270.000 €	21.000 €
Νοικοκυριό αποτελούμενο από 3 μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με 1 ανήλικο μέλος	28.000 €	300.000 €	28.000 €
Νοικοκυριό αποτελούμενο από 4 μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με 2 ανήλικα μέλη	35.000 €	330.000 €	35.000 €
Νοικοκυριό αποτελούμενο από ≥ 5 μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με ≥ 3 ανήλικα μέλη	42.000 €	360.000 €	42.000 €

Οφειλές προς Δήμους

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών επεκτείνεται πλέον και σε οφειλέτες που έχουν χρέη προς Δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα, εφόσον το ποσό υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ανά φορέα, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων. Για να ενταχθούν στη διαδικασία, οι οφειλέτες οφείλουν να απευθυνθούν στον αντίστοιχο δήμο, υποβάλλοντας αίτηση ώστε να βεβαιωθεί η οφειλή και να καταχωρηθεί στα εισπρακτέα έσοδα της ΑΑΔΕ. Αυτή η διαδικασία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχεια. Μετά την καταχώρηση, ο οφειλέτης διαθέτει περιθώριο τριών μηνών για να υποβάλει αίτηση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, δηλώνοντας ρητά την πρόθεση ένταξης των δημοτικών του χρεών στη ρύθμιση. Οι σχετικές οφειλές αντλούνται αυτόματα από την πλατφόρμα μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας και εμφανίζονται διαχωρισμένες σε αρχικό ποσό και προσαυξήσεις. Ακολουθεί η αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη και η κατάρτιση πρότασης ρύθμισης, η οποία δύναται να φτάσει έως τις 240 μηνιαίες δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η αποπληρωμή πραγματοποιείται με σταθερό επιτόκιο, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα διαγραφής μέρους των προσαυξήσεων, ανάλογα με την περίπτωση. Η ρύθμιση αυτή δίνει νέα ευκαιρία σε όσους αντιμετωπίζουν συσσωρευμένα χρέη προς τους δήμους, διευκολύνοντας την επανένταξή τους στην οικονομική ζωή και περιορίζοντας τον κίνδυνο επιβαρυντικών μέτρων.

Αλλαγές με τους προηγούμενους ν.5072/2023 και ν.5113/2024

• Αυτόματη και υποχρεωτική αποδοχή από Τράπεζες και Δημόσιο της πρότασης αναδιάρθρωσης του χρέους των ευάλωτων οφειλετών.

• Ένταξη ατόμων με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67% στην κατηγορία των ευάλωτων οφειλετών με αυξημένα όρια στα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

• Επιπλέον υψηλότερο κούρεμα έως και 28% στην οφειλή.

• Σταθερό επιτόκιο 3% για 3 χρόνια για όλες τις ρυθμίσεις (Δημόσιο, Τράπεζες, servicers).

• Δυνατότητα ρύθμιση των οφειλών προς το Δημόσιο των νομικών προσώπων, τα οποία έχουν τεθεί σε λύση ή εκκαθάριση, από τα συνυπόχρεα για τις οφειλές πρόσωπα.

• Δυνατότητα προκαταβολής έως 10% για οφειλέτες στους οποίους έχει κοινοποιηθεί πρόγραμμα πλειστηριασμού με εξαίρεση τους ευάλωτους οφειλέτες για τους οποίους έχει εκδοθεί βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη (όπου δεν θα μπορεί να ζητηθεί προκαταβολή).

• Δυνατότητα επανάντλησης οφειλών ώστε να περιληφθούν οφειλές προς το Δημόσιο που βεβαιώθηκαν στο μεσοδιάστημα, εάν καθυστερήσει η χορήγηση πρότασης αναδιάρθρωσης για οποιονδήποτε λόγο.

Υποχρέωση του πιστωτή να έχει καταθέσει τουλάχιστον 3 μήνες προ της διενέργειας του πλειστηριασμού έγγραφη πρόταση ρύθμισης στον οφειλέτη.

Πλέον των εργαλείων ρύθμισης και προστασίας που ήδη λειτουργούν, με νέα ρύθμιση θεσμοθετείται η υποχρέωση του πιστωτή να έχει καταθέσει εγγράφως στον οφειλέτη, τουλάχιστον τρεις (3) μήνες προ της διενέργειας του πλειστηριασμού, με κάθε πρόσφορο τρόπο (συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας) πρόταση ρύθμισης για την οφειλή για την οποία επισπεύδει τον πλειστηριασμό. Ωστόσο, η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται εάν ο οφειλέτης δεν έχει εγγραφεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημέρωσης του πιστωτή, παρέχοντας κατ’ ελάχιστον διεύθυνση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και τηλέφωνο επικοινωνίας.

Ευάλωτος οφειλέτης - Ενδιάμεσο πρόγραμμα και παράταση προθεσμιών

Πλέον καταργείται η αποκλειστική προθεσμία των εξήντα (60) ημερών, εντός της οποίας ο ευάλωτος οφειλέτης έπρπε να αιτηθεί την ένταξή του στο Πρόγραμμα Συνεισφοράς του Δημοσίου σε ευάλωτους οφειλέτες. Η κατάργηση αυτή γίνεται προκειμένου να διευκολυνθούν περισσότεροι ευάλωτοι οφειλέτες να ενταχθούν στο πρόγραμμα προστασίας και να διασώσουν από την εκποίηση την κατοικία τους. Το ίδιο το Ενδιάμεσο πρόγραμμα επεκτείνεται δε για 4 επιπλέον μήνες έτσι ώστε να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες ενέργειες για τη σύσταση και λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης.

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί πλέον το μοναδικό εργαλείο πολλών οφειλετών, που επιθυμούν να ρυθμίσεουν την εξόφληση των οφειλών τους.

Βασικά Οφέλη Ένταξης

• Αναστολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, εφόσον τηρείται η ρύθμιση.

• Υποχρεωτική αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης χρέους από Δημόσιο, Τράπεζες και servicers για ευάλωτους οφειλέτες.

• Υποχρέωση του πιστωτή να προτείνει έγγραφη ρύθμιση 3 μήνες πριν από πλειστηριασμό.

•  Έκδοση αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας κατά τη διάρκεια της ρύθμισης.

•  Δυνατότητα ρύθμισης δανείων με κρατική εγγύηση, χωρίς απώλεια της εγγύησης.

• Διαγραφή οφειλών: δυνατότητα μερικής ή και πλήρους διαγραφής βασικής οφειλής, τόκων, προστίμων και προσαυξήσεων.

• Αποφυγή δικαστικών διαδικασιών μέσω εξωδικαστικής συμφωνίας, με προϋπόθεση την αποδεδειγμένη οικονομική αδυναμία οφειλέτη, συνοφειλετών ή/και εγγυητών.

• Μακροχρόνιο πλάνο αποπληρωμής:

• Έως 240 δόσεις για οφειλές προς Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης.

• Έως 420 δόσεις για οφειλές προς χρηματοπιστωτικούς φορείς.

ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΙΑΡΚΟΥ

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ